Ağıtlar edebî ya­pı ve ezgileriyle birlikte bir bütünlük arzederler ve ağıtçıların törenlerdeki vü­cut hareketleri de anlamlarını tamam­lar. Ağıtların ezgileri, gerçekte söyleye­nin hafızasında eskiden kalan bir nevi “Melodi kalıplar”dır. Ağıt yakma deyimi ise “Yas töreni sırasında ağıtı yakanın, hafızasında yer etmiş bulunan mahallî melodi kalıplarına söz döşemesi” olarak tanımlanabilir. Bu sebeple ezgi kalıpla­rı hem bölgenin ritim, melodi, diyalekt, tavır ve üslûp özelliklerini yansıtır, hem de söyleyenin şahsî üslûbunu taşır. Ge­nellikle ağıtların söz ve ezgi cümleleri içinde “Ah”, “Of”, “Aman”, “Anacığım”, “Kuzum”, “Babamın oğlu” gibi anlamlı ve anlamsız terennümler de bulunur.

Tamamen serbest ağızla ve serbest bir ritimle söylenen ağıtlar. Türk halk müziğinin “Uzun hava” formu içinde te­lakki edilmektedir. Bu çeşit ağıtlar ol­dukça fazladır ve âdeta ritimli bir ezgi gibi belli durak yerlerine sahiptir. Tiz seslerden başlayarak çoğunlukla inici bir melodik seyir takip eden ağıtların ses genişliği genel olarak bir oktav ka­dardır; ancak bundan daha dar ve da­ha geniş ses sahalı olanları da bulunur. Serbest ritimli ağıtların son bölümlerin­de karar sesine olan süratli melodik düşmeler, ağıtların ortak özelliklerindendir. Ağıtlar, uzun hava tarzında ve tamamen serbest ritimde oldukları gi­bi, kırık hava tarzında ve düzenli bir ritimde de olabilirler. Ana usul, birleşik usul ve karma usulde örnekler çoktur. Bunların dışında, serbest başlayıp son­radan usule giren, saz bölümleri belli bir usulde, söz bölümleri ise serbest ri­timli ağıt örnekleri de bulunmaktadır. Türk halk mûsikisinin zengin çeşitleri arasında ölüm olaylarının sözsüz olarak yalnız saz ile tasvir edildiği bazı örnek­ler de yer almaktadır.

Derlenmiş olan türkülerin bir kısmı konu itibariyle ağıttır. Bu durum, ağıt­ların zamanla türkü haline dönüştüğü­nü göstermektedir. Kıtaları arasında başka halk şairlerinin şiirlerinden, daha eski ağıtlardan ve meşhur türkülerden parçalar bulunan ağıt örnekleri de dik­kat çekmektedir.

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net