AVENARIUS, Richard (1843-1896)

Alman filozof. Empiriokritisizmin kurucusudur. Bilincin, çok az güç tüketerek, bilinmeyeni bilinene çevirme yeteneği olduğunu ileri sürmüştür.

Paris’te doğdu, Zürih’te öldü. Ailesi, geçmişi konusunda yeterli bilgi yoktur. Leipzig Üniversite-si’nde çağın ünlü bilgini Drobisch’in yanında öğrenim gördü. Zürih Üniversitesi’nde felsefe okuttu. Önce Ludwig’in fizyoloji verilerine dayanan mekanikçi doğa kuramım, sonra Herbart’ın tasarımlar kuramım inceledi. Deneye dayalı doğa bilimleri üzerinde çalıştı. Doğa yasalarının kaynağım, bu yasalarla bağlantılı sorunların çözüm yollarını araştırdı. Bir süre Drobisch’in matematik felsefesi, doğa bilimleriyle felsefe arasındaki bağlantı ve Herbart felsefesinin temel ilkeleri üzerinde ayrıntılı çalışmalara koyuldu. Sonra Spinoza’nın ileri sürdüğü Tanrı, doğa, töz kavramları üzerinde durdu. Bu üç kavram arasında kurulan varlık birliğinin nedenlerini, Spinoza’yı böyle düşünmeye götüren kaynaklan araştırdı.

Yöntemi

Avenarius felsefeye doğa bilimlerinin verilerinden yararlanarak, deney bilimlerinin yöntemlerini kullanarak yaklaştı. Ele aldığı sorunlarla ilgili görüşlerini Kritik der reinen Erfahrung (“Arınmış Deneyin Eleştirisi”), insanla evren arasındaki varlık sorununu, bağlantıyı, gene deney verilerine dayanarak Der menschliche Weltbegriff (“İnsansı Bir Evren Kavramı”) adlı yapıtlarında sergiledi. Felsefe ile deney bilimleri arasında bir yöntem birliğinin bulunduğu görüşünden kaynaklanan bu yaklaşımın ereği gerçek bilgiye götüren genel ilkeleri bulmak, felsefe sorunlarının çözümünde kesin sonuca ulaşmaktır. Böyle bir sonuca varabilmenin yolu da bilinçle özdeği, fizik olanla tinsel olanı uzlaştırabilecek bir nitelik taşıyan “arınmış deney”dir. Bu deney bütün kuşkulandırıcı, bulanık katkılardan uzak, bilinç ışığı altında kesinlik kazanan bir ölçü, bir kaynak niteliğindedir. Arınmış deneye ulaşmakla açık seçik, kesin bilgiye varılır.

Deney belli bir bilimsel yönteme dayanan, bireyle çevresini, evreni bütünleştiren, bireyin kendini de, evreni de anlamasını sağlayan bir işlemdir; kaynağı doğadır. Bu deneyde bireyin gerçeği kavrayabilmesi için soya çekimle gelen, geleneklerle aktarılan, bilim bakımından uygulama olanağı bulunmayan bütün verileri bir yana atması, bütün eski birikimlerden, kalıntılardan arınması gerekir. Arınmış deney (reine Erfahrung) bireyi gerçeğe ulaştıran tek yöntemdir. Felsefe bu tür deneyin bilgi alanıdır.

Felsefe, deney verilerinden, bilincin etkinliğiyle, çok az bir güç tüketerek bilimsel sonuçlar çıkarma işlemidir. Bu işlemin ereği, bilinmeyeni bilinir duruma getirerek kesin bilgiyi sağlamaktır. Bu işlemin sağlıklı bir biçimde yürütülmesi için başvurulması gereken tek kaynak deneydir, deney verileridir. Deney verilerinden kaynaklanmayan bütün tasarımların yok sayılmasıyla başlayan düşünme işlemi kişiyi katkısız deneye, arınmış deneye ulaştırır. Felsefe bu arınmış deneye varma yollarını araştırırken bilincin ışığından yararlanır.

Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net