GUMPLOWICZ, Lucdvig (1838-1909)

Polonya asıllı Avusturyalı sosyolog. Sosyolojide çatışma kuramının önde gelen adlarındandır.

Krakow’da doğdu, Graz’da öldü. Polonyalı bir Yahudi ailenin oğludur. Krakow ve Viyana’da öğrenim gördü. Bir süre avukat ve gazeteci olarak çalıştı. 1875’te Graz Universitesi’nde kamu hukuku profesörü olan Gumplowicz ölümüne değin bu görevini sürdürdü.

Gumplowicz’e göre bireyin ancak grup içinde bir işlevi olduğu ve grup tek toplumsal öğe olduğu için sosyoloji alanındaki çalışmalarının ağırlığını toplumsal gruplar ve bu gruplar arası ilişkilerin incelenmesi oluşturur. Gumplowicz, tarihsel gelişimin ve toplumsal değişmenin, sürekli çatışma halinde olan toplumsal grupların ürünü olduğunu söyler. C.Darwin’in evrim kuramında yer alan “güçlü olanın yaşaması” ve “varlık için mücadele” görüşlerini insan toplumlarının gelişimine uygulamıştır. Çatışmanın temeli maddi gereksinimler ve çıkarlardır. Güçlü olan grup, güçsüz olanı boyunduruk altına alır. Yenenler, yenilenlerin emeğini sömürür. Süreç içinde egemen grup, yendiği grubun dilinden, dini inançlarından, gelenek ve göreneklerinden etkilenerek onunla kaynaşır. Böylelikle ortaya yeni ve güçlü bir grup çıkar. Ancak gruplar arası çatışma, yeniden yenen ve yenilen grupları ortaya çıkardığından çatışma sona ermez. Aynı gelişmeler sonsuz olarak yinelenir. Gumplowicz’e göre toplumsal gelişim düz bir çizgi izlemez. Toplumlar, doğar, büyür, olgunlaşır, zayıflar ve ölür. Bu devri oluşum sürekli başa dönülerek sürer.

Gumplowicz’e göre devlet, hukuk ve toplumsal sınıflar grupsal çatışmanın ürünüdür. Yenen ve yenilen grupların birleşimi devletin doğmasına yol açar. Üstün grubun güçsüz olanı yönetmek ve sömürmek için koyduğu ilkeler hukukun doğmasına neden olur. Yöneten ve yönetilen gruplar iki ayrı toplumsal sınıfı oluşturur. Gumplowicz, toplumsal gelişmenin başlangıcında yalnızca bu iki toplumsal sınıf varken, daha sonra toplumsal ve siyasi kuramların gelişmesi ile diğer ara sınıfların doğduğunu öne sürer.

Gumplowicz’in çatışmayı tarihin itici gücü olarak ele alması ve savaşların tarihsel gelişimin vazgeçilmez öğesi olduğunu savunması birçok eleştiriye yol açmıştır. Ayrıca 1883’te yayımlanan Der Rassenkampf (“Irk Çatışması”) adlı kitabının Nazi düşüncesini etkilediği ileri sürülmüştür.

•    YAPITLAR (başlıca): Allgemeines Staatsrecht, 1877, (“Genel Devletler- Hukuku”); Rechtsstaat und Sozialismus, 1881, (“Hukuk Devleti ve Sosyalizm”) İVerıvaltungs-lehre mit besonderer Berücksichtigung deş österreichi-schen Verwaltungsrecht, 1882, (“Avusturya İdare Hukuku Özelinde Yönetim Öğretisi”); Der Rassenkampf, 1883, (“Irk Çatışması”); The Outlines of Sociology, 1885,((“Sosyolojinin Ana Hatları”); Die soziologischeStaatsidee,l&92, (“Sosyolojik Devlet Fikri”); Sozialphilosophie im Umriss, (ö.s.), 1910, (“Taslak Olarak Sosyal Felsefe”).

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net