Filozof.net

Sokrates Kimdir, Hayatı, Felsefesi, Hakkında Bilgi

Sokrates (İÖ 470-399) Eski Yunan, fizolof. Felsefenin insan sorunlarını konu edinen ve us ilkelerine dayanan bir öğreti niteliği kazanmasına öncülük etmiştir.

Yunanistan’ın Attika bölgesinde, Alopeke’de doğdu, Atina’da öldü. Babası mermer yontmakla geçiniyordu. Filozof Prodikos ile matematikçi Kyreneli Theodoras’tan öğrenim gördü. Bir süre babasının işinde çalıştı, sonra, o dönem Atina’nın örnek aydınları sayılan Sofistler’in derslerini dinledi, eğitim ve öğretim yöntemlerini öğrendi. Yunanistan’ın saldırıya uğraması üzerine, Potidaia Savaşı’na katıldı, saldırganlarla göğüs göğüse çarpıştı, yaralandı; barış sağlanınca, yaşamı boyunca sürdüreceği, felsefe sorunlarıyla ilgilenmeye başladı. Önceleri Demokritos’un geliştirdiği atom öğretisine ilgi duydu, daha önce yaşamış, Anadolulu doğacı bilgelerin kuramlarını, varlık sorunlarına getirdikleri çözümleri öğrendi. Belli bir gelir karşılığında gençleri yetiştirmeyi amaçlayan ve kendilerine “bilen”, “bilgili” anlamında “Sophistes” denen retorik, dilbilgisi ve politika okutmayı iş edinen düşünürlerin yöntemlerini inceledi. Sokrates kendisini bu “bilgili” düşünürlerden ayırmak için “bilgiseven” anlamında “philosophes” diye niteledi. Bu kavram sonradan “felsefe” ve “filozof” sözcüklerinin gelişip yayılmasına neden oldu. Böylece felsefe tarihinde kendisine “philosoph/bilgiseven” adım veren ilk düşünür oldu.

Sokrates, düşüncelerine, davranışlarına, Atina’ya getirmek istediği yeni ahlak anlayışına karşı çıkan ozan Melitos, retorikçi Lykhon ve derici Anytos’un suçlamaları sonucu baldıran suyu içerek yaşamına son verilmek üzere ölüm cezasına çarptırıldı. Otuz günlük tutukluluk süresinde kendisine kaçmak için her türlü kolaylığı sağlayan varlıklı ve etkili öğrencisi Kriton’un önerisini geri çevirerek ölümü seçti. Kaç-mamasının nedeni olarak da “yetmiş yıldır karşı çıkmadığım Atina yasaları, şimdi bana ölmeyi buyuruyor diye kaçarsam kendi kendimle çelişkiye düştüğüm gibi benimsediğim ahlak ilkelerine de aykırı davranmış olurum” görüşünü ileri sürdü. Platon’un anlattığı bu ve benzeri başka olaylar, Sokrates’in yaşamı boyunca düşünce ve davranışları arasında kopmayan bir bağlantının bulunduğunu gösterir. Bilgiyi bir gelir aracı, felsefeyi Atina sitesine politikacı gençler yetiştirmek için güncel bir öğreti olarak anlayan Sofistler’in arasında bulunmasına, onlarla tartışmasına karşın, davranışın temelinde ölçü ve dengeyi, düşünmede us ilkelerini geçerli sayan Sokrates, yaşamının her döneminde olduğu gibi kalmanın, göründüğü gibi olmanın örneği sayılmıştır.