İbn Cebirol (1021-1058) ya da Avencebrol, Yahudi şair ve filozof. İslam felsefesi içinde etkili olmuş Yahudi filozoflardan birdir. Hayatı hakkında tam bir bilgi olmamakla beraber, 11. yüzyılda Malaga'da doğduğu, Saragossa'da eğitim gördüğü ve Valentia'da öldüğü sanılmaktadır. Kitaplarını arapça yazmıştır ve düşüncelerinde İslam filozoflarından etkilenmiştir. Bunlardan dolayı kendisi islam felsefesinde etkili olmuş Yahudi filozoflar arasında sayılmıştır. İbn Meymun ile birlikte İslam dünyasında Yahudi filozofları başlığın da değerlendirldiği görülür. Felsefe içerikleri olan etkileyici şiirler yazmıştır. Ve yazdıkları daha sonradan ibraniceye ve latinceye çevrilmiştir. En önemli kitabı Yenbu'ül-hayat´tır (Hayatın kaynağı). Burada Cebirol panteist eksenli felsefi düşüncelerini dile getirir. Muhta ül-cevahir kitabınıysa hem ibranice hem arapça olarak yazdı.

Felsefesi
En önemli esrinden biri olan Hayat Kaynağı (Yenbu'ül-hayat) madde ve şekil kavramlarına açıklama getirme üzerine yazılmış, usta ile çırağı arasındaki bir diyalog şeklinde kalame alınmış eseridir. Ona göre hem evrensel maddenin hem de evrensel şeklin varlığı genel olarak kanıtlanabilinirdir. Sözkonusu yapıtta bunu belirtmek için önce çeşitli madde ve şekiller gösterilir, sonra bunlardan tümellere gecilir, buradan sonra kategoriler meydana getirilir. Maddenin ve şeklin belli özellikleri varolduğu belirtilir ve bunlar gösterilmeye çalışılır. Tikelden genele gitme yolu izlenir. Bütün varlık şekillerinin üstünde her şeyi bilgiyle kuşatmış olan zihin şekli vardır. Duyulara ait şeylerin tamamının tek bir evrensel maddesi olduğu gösterilmeye çalışılır ve bunun ardından evrenin cisimsel varoluşuna bu maddenin dayanak oluşu açıklanır. Hayat Kaynağı'nın dördüncü kitabı en önemlilerinden sayılır, çünkü ortaçağ felsefesinde etkili olan düşüncelere kaynaklık etmiştir; Cebirol hem ruhta hem de diğer tözlerde madde olduğunu ileri süren ilk filozoflardan sayılır.Cebirol bunu her yerde şeklin bir maddesi vardır düşüncesiyle ileri sürüyor. Madde ve şekilde gerçeklikte birbirine bağlıdır, bunları yalnızca düşüncemizde ayrı şeyler olarak düşünürüz; şekil maddeye hükmeder ve böylece ona varlık verir. Varolan her şey madde ve şekilden ibaretir, madde denilen kavram ğu ifade ederken, şekil denilen kavram birliği ifade eder. Bu ve benzer tezleri kanıtlamak için İbn Cebirol ayrıntılı bir tartışma ve kanıtlama çabasını yürütüyor. Akıldaki şeylerin evrenselliğini kanıtlama yönünde belirgin çabaya giriyor. Cebirol'un üzerinde Yahudi kelam felsefesi ile İslam kelam felsefesinden etkilendiği, bunun yanı sıra Farabi ve İbn-i Sina'nın ve dolayısıyla da Aristoteles'in kendisinde etkili oduğu, ancak İslam felsefesi Platoncu yorumlara yöneldiğinden dolayı İbn Cebirol'da bu yönde  bir etki de olduğu belirtilmektedir.

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net