Çalışmalarını teleskop ve mikroskoplarda kullanılan mercekler üzerine yoğunlaştıran Fraunhofer, özellikle renksemez merceklerin üretiminde kusurları gidermek amacıyla bilimsel çalışmalara ağırlık verdi. Merceklerini değerlendirebilmek ve birbirleriyie karşılaştırabilmek için kırınım indislerini ölçmek amacıyla geliştirdiği bir yöntem daha sonra değişik alanlarda çok önemli keşiflere yol açmıştır. Fraunhofer, 1814’te merceklerin kırınım indisini ölçebilmek için yaptığı çalışmalarda bir prizmadan geçen Güneş ışığının tayfında karanlık çizgilerin varlığını saptadı. Daha önce Wollaston’un gözlediği, ancak yedi tanesini görebildiği bu çizgileri ayrıntılı bir şekilde inceleyen Fraunhofer, tayfın belirli bölümlerinde 574 çizgi saptadı. Bugün kendi adıyla anılan bu çizgileri, konumlarına göre A’dan K’ye kadar harflerle belirttiği sınıflara ayırdı. Güneş’in, Ay ve gezegenlerden yansıyan ışınlarında da aynı tür çizgilere rastlayan Fraunhofer, yıldızları incelediğinde, tayf çizgilerinin dizilişinin farklı olduğu da gözledi.

Işık kuramıyla ilgilenen Fraunhofer bu alanda kendi geliştirdiği araçlarla deneyler yaptı. Tayf incelemelerini, ince bir tabaka altınla kaplı cam üstüne elmasla çizilmiş, birbirlerine koşut çok ince ve sık çizgilerle (santimetreye 1000’den fazla çizgi) elde ettiği kırınım ağıyla da sürdürerek, değişik renkteki ışıkların dalga uzunluklarını belirledi.

Fraunhofer tayf incelemeleri sırasında, Güneş tayfındaki bazı çizgilerin, alev tayflarındaki çizgilere benzediğini görmüş, ayrıca Güneş ve yıldızların tayfları arasında farklılıklar olduğunu da bulmuştu. Ne var ki, değişik ışık kaynaklarının tayflarında gözlenen farklılıkların kimya, fizik ve astronomi için değerli bir analiz yönteminin (spektroskop!) temelini oluşturduğu ancak bir yarım yüzyıl sonra Bunsen ve Kirchlıoff’ un çalışmalarıyla anlaşılmıştır. Fraunhofer ise, tayf konusundaki çalışmaları, optikle ilgili diğer buluşlarına dayanarak ürettiği yüksek nitelikli mercekler ve geliştirdiği bir heliyometre ile astronomi çalışmalarına önemli bir katkıda bulunmuş, 19. yy’da Dorpat ve Berlin’deki gözlemevlerinin başarısında Fraunhofer’ın geliştirdiği mercek ve gözlem araçlarının önemli bir rolü olmuştur.

• YAPITLAR (başlıca); Joseph von Fraunhofer’s gesammelte Schriftcn, 1888, (“Joseph von Fraunhofer’in Derlenmiş Yazıları”), (der. E.C.J. Lommel).

• KAYNAKLAR: G.D. Roth, joseph von Fraunhofer, 1976.

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net