Pavlov’un geliştirdiği koşullama yöntemini etolojiye uygulayan von Frisch, böcek ve balıkların bir ödülle birlikte sunulan değişik uyaranlara gösterdikleri tepkileri ve kendi doğal ortamlarındaki davranışlarını inceleyerek duyularındaki keskinliği saptadı. Böylelikle balıkların işitme ve renkli görme, böceklerin de polarılmış ışığı algılama yeteneklerini ortaya çıkardı.

Etolojide en önemli çalışması halanlarının duyu fizyolojisi konusunda olan Frisch, 1945’te işçi halanlarının besin kaynaklarıyla ilgili olarak aralarında simgesel bir iletişimde bulunduklarını gösterdi. Kovan çevresinde belirli bir besin kaynağı bulan bir balansının, bu bilgiyi “sahanım dansı” adım verdiği özel bir “dil”le kovandaki diğer arılara ilettiğini bulan; Frisch, yıllar süren titiz bir çalışma sonucu dans dilini çözmeyi başardı. Besin kaynağından geri dönen arı, kovanın dikey yüzeyi üstünde, “düz uçuş” adını verdiği bir dansla birleştirilmiş iki halkadan oluşan bir “8” şekli çizerek gerekli bilgileri aktarıyordu. Düz uçuşun tam dikey bir çizgiyle yaptığı açı, kovandan çıkıldıktan sonra Güneş’e göre nasıl bir açıyla yol alınması gerektiğini gösterirken, “8”i tamamlamak için gereken dans süresi de besin kaynağının ne kadar uzakta olduğu konusunda bilgi veriyordu. Frisch, daha sonra yaptığı ayrıntılı incelemelerde dansla besin kaynağının zenginliği arasmda bir bağ olabileceğini gösterdiği gibi, dans ederek bilgi veren arının, kaynaktan kovana uçarken karşılaştığı rüzgârı bile hesaba kattığını da buldu.

Frisch’in ortaya çıkardığı, omurgasızlarda bilinen en karmaşık iletişim sistemi olan dans dili gerek hayvanlar arasındaki iletişime ışık tutması, gerek basit bir sinir sisteminin bile oldukça gelişmiş bir algılama ve iletişim mekanizmasına olanak tanıdığını göstermesi bakımından önemlidir.

YAPITLAR (başlıca): Du und das Leben, 1955, (“Sen ve ışam”); Tanzsprache und Orientierung der Bienen, 65, (“Anlarda Dans Dili ve Yön Saptama”).

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net