Evdir Hanı. Eski Antalya-Burdur kervan yolu üzerinde XIII. yüzyıla ait han.

Antalya'nın yaklaşık 18 km. kuzeyba­tısındaki Yeşilbayır köyünün yakınında­dır. Yapının bugün yerinde bulunmayan üç satırlık mermer kitabesi, 1928 yılın­da tarihi dahil bir kısmı eksik olmasına rağmen R. Riefstahl tarafından okunmuş ve eserin I. İzzeddin Keykâvus zamanın­da (1211-12201 yapıldığı anlaşılmıştır. Sel­çuklu dönemi kervansaraylarında gö­rülen açık avlulu, dört ana eyvanlı plan tipinin Anadolu'daki iki örneğinden bi­ri olması açısından ayrı bir önem taşı­maktadır. Anadolu'da pek benimsenmediği anlaşılan bu plan şeması diğer Selçuk­lu bölgelerinde yaygın olarak karşımıza çıkar.

Kuzey-güney doğrultusunda inşa edil­miş düzgün dikdörtgen planlı yapı 54,00 x 67,60 m. Ölçülerindedir. Doğu ve batı cephelerinde üçer, diğer cephelerinde ikişer tane olmak üzere çevresinde top­lam on adet dört köşe payandası görü­lür. Güney cephede eksen üzerinde yer alan taçkapı dışa taşkındır ve girişin karşılıklı cephelerinde birer mihrabiye nişi bulunmaktadır. 34.50X45,10 m. ölçülerindeki dikdörtgen planlı açık av­lu dört yönden, çift sıra taş ayaklara ba­san tonozlarla örtülü derin eyvanlarla kuşatılmıştır. Bunlardan giriş eyvanı ve onun karşısına rastlayan ile yanlarda ek­sen üzerinde bulunanlar yüksek ve ge­niş ana eyvan, diğerleri galeri ölçülerin­dedir. İçte, yapının doğu duvarında ku­zeyden dördüncü birime ve güney duva­rında batıdan üçüncü birime açılan bi­rer kapıdan, bugün yalnızca üçer basa­mağı görülebilen birer merdivenle dışa payanda olarak yansıtılmış dikdörtgen planlı küçük mekânlara çıkıldığı anlaşıl­maktadır; bu kısımların gözetleme ku­lesi olarak kullanıldığı düşünülebilir.

Simetrik bir düzenleme gösteren ha­nın güney cephesindeki taçkapı, üst bö­lümü bugün kısmen yıkık olmakla birlik­te kalıntılardan anlaşıldığına göre yal­nızca dışa taşkın değil aynı zamanda be­den duvarından da yüksek tutulmuştur. İki yandan süsleme şeritleriyle sınırlan­dırılmış olan nişin yedi sıra mukarnas-lı kavsarası, silindirik köşe sütunçeleri üzerindeki karşılıklı yüzleri mukarnaslı ve silmeli konsollara oturan bir sivri kemerle kuşatılmıştır. İki yandaki mihrabiye nişlerinin kavsaralan üç sıra mukarnaslıdır; içeri basık kemerli bir kapı­dan girilir. Hanın bütününde, moloz dol­gu üzerine oldukça düzenli teknikte kes­me taş kaplama yapılmıştır. Taşların üs­tünde çok sayıda değişik taşçı işareti dikkati çeker.

Yalnız büyük ölçüde mermer kullanıl­dığı görülen taçkapıda süslemeyle kar­şılaşılmaktadır. Hemen hemen tamamıy­la bezemeli olan bu kısımda değişik ge­ometrik motifler uygulanmıştır. Nişi dıştan iki dendan dizisiyle beş on kollu yıl­dız geçmelerle süslü geniş bir şerit ku­şatır. Sivri kemerin yüzeyinde ve basık kemerin üzerindeki yatay şeritte düğüm motifleriyle birleşen daireler ve içlerin­de baklava dilimleri görülür. Mukarnas-lar yelpaze ve istiridye motifleriyle süs­lüdür.

Planı ve taçkapısındaki süslemelerle Selçuklu sanatı içinde önemli bir yere sahip olan Evdir Hanı çok bakımsız bir halde bulunmaktadır.

TDV İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net