HOFMANNSTAHL, Hugo von (1874-1929)
Avusturyalı şair. Lirik şiirleri ve Richard Strauss’un operaları için hazırladığı librettolarıyla tanınmıştır.
1 Şubat 1874’te Viyana’da doğdu, 15 Temmuz 1929’da Viyana’nm banliyösü Rodaun’da öldü. Hukuk öğrenimi gördü. İlk şiirlerini henüz on altı yaşındayken Loris takma adıyla yayımladı. Bu şiirlerde kullandığı ustalıklı dil ve olağanüstü güzellikteki lirik hava, önce Viyana’da, daha sonra da tüm Avusturya ve Almanya’da kısa zamanda tanınmasını sağladı. Yine aynı yıllarda yazdığı denemelerindeki olgun anlatım ve ustalık, kimi eleştirmenlerce o yaştaki bir insan için “akıl almaz” olarak nitelendi. Askerliğini yaptıktan sonra Latin dili ve edebiyatı öğrenimi gördü. 1901 ‘den sonra serbest yazar olarak çalıştı.
1891-1899 arasında, çok başarılı kısa, manzum oyunlar yazdı. Özellikle, Belçikalı yazar Maurice Maeterlinck’in durgun oyunlarından, İngiliz romantik ozanlarından Robert Browning’in monologlarından ve Fransız ozan Alfred de Musset’nin atasözleri-ne dayanan kısa güldürülerinden etkiler taşıyan bu oyunlar arasında Gestem (“Dün”) ve Der Tod des Tizian (“Titıan’ın Ölümü”) büyük yankılar uyandıı dı. Hofmannstahl’ın oyunları da şiirleri gibi lirik ama gerçekçi, canlı, akıcı ve sürekli değişimler gösteren yapıtlardı. Ancak Hofmannstahl 1902’de yazdığı Ein Brief (“Bir Mektup”) adlı denemesinde, yüzyılın sonlarında özellikle Romantizm ve Simgecilik (Sem bolizm) akımlarının bunalımlarını ortaya dökerek, sai lirik biçime tümüyle karşı çıktı.
Hofmannstahl, I.Dünya Savaşı’ndan sonra, Ma> Reinhardt ile birlikte Salzburg Festivali’ni düzenledi Yaşamının son yıllarında Richard Strauss’un operala rina librettolar yazdı, bunlardaki başarısıyla ünün bir kez daha pekiştirdi. 1911 ’de Der Rosenkavalit (Güllü Şövalye) operasıyla başlayan Hofmannstahl Strauss işbirliği, 1933’te sahnelenen Arabella ile dc ruk noktasına ulaştı. Bu arada büyük klasik oyunla dan ve Elizabeth dönemi İngiliz tiyatrosunun t önemli yapıtlarından uyarlamalar da yaptı.
• YAPITLAR (başlıca): Şiir: Ausgewiihlte Gedichte, 19( (“Seçilmiş Şiirler”). Oyun: Gestem, 1891, (“Dün”); De Tod des Tizian, 1892, (“Titian’ın Ölümü”); Der Tor u der Tod, 1893, (“Ahmak ve Ölüm”);Jedermann, 19* (“Herkes”); Der Schıvierige, 1921, (“Zor Adam”); L Unbestechliche, 1923, (“Rüşvet Yemeyen Adam”); T Turm, 1925, (“Kule”). Opera Librettosu: Der Roser valier, 1911, (Güllü Şövalye); Die Frau Ohne Schc 1919, (Gölgesi Olmayan Kadın); Die Agyptische H 1928, (Mısırlı Helen). Uyarlama: Elektra, 1903; Ot und Sphinx, 1905, (“Oedipus ve Sfenks”); Ariadne Naxos, 1912, (“Ariadne Naxos’da”). Deneme: Ein B 1902, (“Bir Mektup”).
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi