ABKASÎ
Ebü’l-Hasen Ahmed b. İbrâhîm b. Firâs el-Attâr el-Abkasî (ö. 405/1014-15) Muhaddis.
Abdülkaysoğulları sülâlesinden geldiği İçin Abkasî diye anılır. Daha on yaşındayken hadis tahsiline başladı. Devrinin muhaddislerinden Ebû Ca’fer Muhammed b. İbrahim ed-Deybülî, Ebü’t-Türeyk Muhammed b. Hüseyin es-Sa’dî el-Hımsî, Muhammed b. Rebr b. Süleyman el-Cîzî gibi âlimlerden hadis öğrendi. Daha sonraları hocası Deybüirnin rivayetlerini sadece Abkasî devam ettirmiştir. Kendisinden de es-Semmân diye meşhur olan İsmail b. Ali, Ebû Nasr es-Siczî, Şahîh-i BuhârVmn meşhur râvisi Ebû Zer el-Herevî, tanınmış kıraat âlimleri Ebû Amr ed-Dânî ile Mekkî b. Ebü Tâlib gibi âlimler hadis rivayet etmişlerdir. Talebelerinden Ebû Zer el-Herevî ile Ebû Nasr es-Siczî, onun güvenilir bir muhaddis olduğunu söylemektedir. Ayrıca İbn Beşküvâl de AbkasFnin talebesi Hatim b. Muhammed et-Tarablûsi’nin hal tercümesini yazarken Abkasrden güvenilir bir muhaddis olarak söz etmektedir. Yaşadığı devrin meşhur bir muhaddisi olması ve özellikle Mekke’de oturması sebebiyle pek çok muhaddis uzak yerlerden gelerek kendisinden istifade etmiştir. Abkasi’yi bizzat göremeyen İbn Abdülber. ondan icazet yoluyla hadis rivayet etmiştir.
Cidde kadılığı yaptığı da rivayet edilen Abkasf, doksan üç yaşlarında Mekke’de vefat etmiştir.
Bibliyografya
1- Sem’ânî. el-Ensâb, VlIl (nşr. Muhammed Avvâme), Dımaşk 1976-Beyrut 1396/1976.
2- İbn Beşküvâl, eş-Şila (nşr. İzzet el-Attâr), Kahire 1966.
3- Zehebî, A’lâmû’n-nübetâ XVII, 181-183.
4- Zehebî, el-‘İber (nşr. Ebû Hacir Muhammed Saîd), Beyrut 1405/1985.
5- Fâsî, el-cİkdü’ş-şemîrt (nşr. Fuâd Seyyid), Kahire 1378-88/1958-69.
6- İbnü’l-İmâd, Şezerâtü’z-zeheb, Kahire 1350-51-Beyrut, ts. (Dâru İhyâi’t-türâsi’1-Arabî), III, 173.
TDV İslâm Ansiklopedisi